SAM Rainsyសហស្ថាបនិកគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ

វិបត្តិនៅបារាំង អំណាចតពូជនៅកម្ពុជា៖ តើដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់លោក អេម៉ានុយអែល ម៉ាក្រុង ពិតជាចាំបាច់ឬ? / Crise en France, pouvoir dynastique au Cambodge : le voyage d’Emmanuel Macron s’impose-t-il ?

ចែករំលែក ៖​

១ វិច្ឆិកា ២០២៦ / 1er novembre 2026

វិបត្តិនៅបារាំង អំណាចតពូជនៅកម្ពុជា៖ តើដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់លោក អេម៉ានុយអែល ម៉ាក្រុង ពិតជាចាំបាច់ឬ?

នៅពេលដែលប្រទេសបារាំងកំពុងប្រឈមនឹងភាពតានតឹងខ្លាំងទាំងផ្នែកនយោបាយ និងសង្គម ហើយការលំបាកផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច និងថវិកាជាតិកំពុងទាមទារដំណោះស្រាយ លោកប្រធានាធិបតី អេម៉ានុយអែល ម៉ាក្រុង គ្រោងនឹងបំពេញទស្សនកិច្ចផ្លូវរដ្ឋនៅកម្ពុជា ចាប់ពីថ្ងៃទី១៤ ដល់ថ្ងៃទី១៦ ខែវិច្ឆិកា ក្នុងឱកាសកិច្ចប្រជុំកំពូលហ្វ្រង់កូហ្វូនី។ ខណៈនៅសល់តែពីរសប្តាហ៍ទៀតមុនពេលចេញដំណើរ ភាពសមស្របនៃដំណើរទស្សនកិច្ចនេះគួរត្រូវបានពិចារណា។

តើនៅភ្នំពេញអាចមានឱកាសដកដង្ហើមធូរស្រាលមួយរយៈឬ? ការទទួលស្វាគមន៍យ៉ាងឱឡារិកតាមពិធីការទូត អាចផ្តល់ឱ្យលោកនូវការសម្រាកមួយរយៈពីភាពចម្រូងចម្រាសនៅទីក្រុងប៉ារីស។ ប៉ុន្តែ បរិយាកាសនយោបាយនៅកម្ពុជាមានភាពថប់ដង្ហើមជាពិសេស សម្រាប់អ្នកដែលហ៊ានប្រឆាំងនឹងអំណាច។

យោងតាម ចំណាត់ថ្នាក់ឆ្នាំ២០២៦ របស់អង្គការ World Justice Project កម្ពុជាស្ថិតនៅ លេខរៀងទី១៤០ ក្នុងចំណោមប្រទេស និងដែនដីចំនួន១៤៣ ផ្នែកនីតិរដ្ឋ និង លេខរៀងទី១៤២ ផ្នែកយុត្តិធម៌រដ្ឋប្បវេណី។ តួលេខទាំងនេះបង្ហាញឱ្យឃើញពីស្ថានភាពជាក់ស្តែងនៃប្រព័ន្ធមួយ ដែលលោក ហ៊ុន សែន បានផ្ទេរតំណែងនាយករដ្ឋមន្ត្រីទៅឱ្យកូនប្រុសរបស់លោក គឺលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ខណៈដែលមេដឹកនាំផ្សេងទៀតក៏បានផ្ទេរតំណែងរបស់ខ្លួនទៅឱ្យកូនៗរបស់ពួកគេដែរ ជាពិសេសតំណែងរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិ និងទេសាភិបាលធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា ដែលជាធនាគារកណ្តាលរបស់ប្រទេស។ ការក្តោបក្តាប់អំណាចដោយក្រុមគ្រួសារទាំងនេះ អមដោយការបង្ក្រាបជាបន្តបន្ទាប់ទៅលើក្រុមប្រឆាំង អ្នកសារព័ត៌មាន និងសកម្មជនឯករាជ្យ ដូចដែលអង្គការ Human Rights Watch បានចងក្រងភស្តុតាងទុក។

ប៉ុន្តែ ហ្វ្រង់កូហ្វូនីបានដាក់ប្រជាធិបតេយ្យ សិទ្ធិមនុស្ស និងសេរីភាពជាមូលដ្ឋាន ជាស្នូលនៃការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់ខ្លួន។ តើទស្សនកិច្ចរបស់ប្រធានាធិបតីមួយ ដែលអមដោយពិធីការផ្លូវការ និងជំនួបសេដ្ឋកិច្ច នឹងផ្ញើសារបែបណាទៅកាន់ប្រជាជនកម្ពុជាដែលត្រូវបានដកហូតសិទ្ធិទាំងនេះ? អ្នកកាន់អំណាចអាចយករូបភាពនៃទស្សនកិច្ចនេះទៅប្រើប្រាស់យ៉ាងងាយស្រួល ដើម្បីបង្ហាញថាខ្លួនទទួលបានការទទួលស្គាល់ពីអន្តរជាតិ។

លិខិតជាច្រើនដែលបានផ្ញើទៅវិមានអេលីហ្សេ និងញត្តិមួយ បានស្នើរួចហើយឱ្យលើកឡើងអំពីអ្នកទោសនយោបាយ អ្នកប្រឆាំងដែលមានសញ្ជាតិបារាំង និងខ្មែរ ហើយត្រូវបានរារាំងមិនឱ្យវិលត្រឡប់ទៅប្រទេសកំណើតរបស់ខ្លួនដោយសេរី ព្រមទាំងករណីលោក លិម គិមយ៉ា ពលរដ្ឋបារាំងដែលត្រូវបានធ្វើឃាតនៅទីក្រុងបាងកក។ ប្រទេសបារាំងបានថ្កោលទោសជាផ្លូវការចំពោះឃាតកម្មនេះ។ តើដំណើរទស្សនកិច្ចនេះអាចនាំមកនូវវឌ្ឍនភាពជាក់ស្តែងអ្វីខ្លះ លើករណីទាំងនេះ?

ចំណងប្រវត្តិសាស្ត្រ និងវប្បធម៌រវាងប្រជាជនទាំងពីរ សមនឹងទទួលបាននយោបាយដែលប្រកាន់ខ្ជាប់នូវគោលការណ៍។ ការបញ្ជូនតំណាងថ្នាក់រដ្ឋមន្ត្រី ក៏អាចអនុញ្ញាតឱ្យបារាំងចូលរួមក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូល និងលើកឡើងនូវការទាមទាររបស់ខ្លួនបានដែរ។

នៅពេលដែលការលំបាកជាច្រើនកំពុងទាមទារការយកចិត្តទុកដាក់របស់លោកនៅប្រទេសបារាំង តើមានអ្វីដែលធ្វើឱ្យវត្តមានផ្ទាល់របស់ប្រធានាធិបតីនៅភ្នំពេញ ក្លាយជាការចាំបាច់ខ្វះមិនបាន?

Crise en France, pouvoir dynastique au Cambodge : le voyage d’Emmanuel Macron s’impose-t-il ?

Dans une France traversée de fortes tensions politiques et sociales, où les difficultés économiques et budgétaires appellent des réponses, le Président Emmanuel Macron prévoit une visite d’État au Cambodge du 14 au 16 novembre, à l’occasion du Sommet de la Francophonie. À deux semaines du départ, l’opportunité de ce déplacement mérite d’être examinée.

Une bouffée d’oxygène à Phnom Penh ? Les honneurs diplomatiques pourraient offrir un répit aux controverses parisiennes. Mais l’atmosphère politique cambodgienne est particulièrement étouffante pour ceux qui osent contester le pouvoir.

Selon le classement 2026 du World Justice Project, le Cambodge occupe la 140ᵉ place sur 143 pays et territoires pour l’État de droit, et la 142ᵉ pour la justice civile. Ces chiffres éclairent la réalité d’un système où Hun Sen a transmis le poste de Premier ministre à son fils, Hun Manet, tandis que d’autres dirigeants ont également cédé leurs fonctions à leurs enfants, notamment à la tête des ministères de l’Intérieur et de la Défense, ainsi qu’au poste de gouverneur de la Banque nationale du Cambodge, la banque centrale du pays. Cette mainmise familiale sur le pouvoir s’accompagne d’une répression persistante de l’opposition, des journalistes et des militants indépendants, documentée notamment par Human Rights Watch.

La Francophonie inscrit pourtant la démocratie, les droits humains et les libertés fondamentales au cœur de ses engagements. Quel message une visite présidentielle, entourée de cérémonies et de rencontres économiques, adresserait-elle aux Cambodgiens privés de ces droits ? Le pouvoir pourrait aisément en exploiter les images comme une marque de reconnaissance internationale.

Des lettres envoyées à l’Élysée et une pétition demandent déjà que soient évoqués les prisonniers politiques, les opposants franco-cambodgiens empêchés de rentrer librement dans leur pays et l’affaire Lim Kimya, ancien député de l'opposition et ressortissant franco-cambodgien assassiné à Bangkok. La France a officiellement condamné ce meurtre. Quelles avancées concrètes le déplacement permettrait-il d’obtenir sur ces dossiers ?

Les liens historiques et culturels entre les deux peuples méritent une politique exigeante. Une représentation ministérielle permettrait aussi de participer aux travaux du sommet et de porter les demandes françaises.

Au moment où tant de difficultés réclament son attention en France, qu’est-ce qui rend indispensable la présence personnelle du président à Phnom Penh ?